İçli, mahzun, samimi. Halk ve tekke müziğinde çok yaygın.
Uşşâk, Türk halk ve tekke müziğinde en çok kullanılan makamlardan biridir — içli, mahzun ve samimi. Karar üzerindeki Uşşâk dörtlüsü ile Nevâ üzerindeki Bûselik beşlisini birleştirir ve perde Dügâh (La) üzerinde karar verir.
Uşşâk makamının dizisi, perde Dügâh'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.
Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Dügâh, Segâh, Çârgâh, Nevâ, Hüseynî, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.
Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.
Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.
Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.
Uşşâk makamı, alttan uşşâk dörtlü ile üstten bûselik beşli çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Dügâh), güçlüsü (Nevâ) ve seyri (çıkıcı) tanımlar.
Uşşâk çıkıcıdır ve güçlü Nevâ üzerinde merkezlenir. İkinci derecesi — perde Segâh, kararın yaklaşık dörtte üç ses üstünde, büyük mücennep (8 koma) genişliğinde nötr bir adım — makamın imzasıdır ve tam yüksekliği üzerine uzun süredir devam eden bir tartışmanın konusudur.
Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.
İkinci derecesi 'arada' olan minör benzeri bir dizi — kararın üstünde ne net bir tam ses ne de bir yarım ses.
İçli, mahzun, samimi. Halk ve tekke müziğinde çok yaygın.
Nerede duyulur: Pek çok ilâhi ve türkü.
Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:
Uşşâk, Türk halk ve tekke müziğinde en çok kullanılan makamlardan biridir — içli, mahzun ve samimi. Karar üzerindeki Uşşâk dörtlüsü ile Nevâ üzerindeki Bûselik beşlisini birleştirir ve perde Dügâh (La) üzerinde karar verir.
Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 8 + 5 + 9 + 9 + 4 + 9 + 9 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: büyük mücennep – küçük mücennep – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – bakiye – tanini (tam ses) – tanini (tam ses).
Uşşâk makamı perde Dügâh üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Nevâ, seyri çıkıcı.
İkinci derecesi 'arada' olan minör benzeri bir dizi — kararın üstünde ne net bir tam ses ne de bir yarım ses.
Uşşâk, burada "Dügâh'ta karar edenler" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Bûselik, Kürdî, Hüseynî, Nevâ, Karcığar, Sabâ, Bayati. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.
Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Nazariyatın yazdığı ile icracının çaldığı arasında her zaman küçük farklar olur.
Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.