Neşeli, asil, huzur veren. En sık kullanılan ana makam.
Rast, Türk müziğinin merkezî makamıdır — bütün sistemin ölçüldüğü başlangıç noktası. Dizisi, karar üzerindeki Rast beşlisi ile Nevâ üzerindeki Rast dörtlüsünün birleşmesinden kurulur ve perde Rast üzerinde (Arel-Ezgi-Uzdilek yazımında Sol) karar verir. Karakteri parlak, asil ve huzurludur.
Rast makamının dizisi, perde Rast'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.
Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Rast, Dügâh, Segâh, Çârgâh, Nevâ, Hüseynî, Evc, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.
Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.
Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.
Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.
Rast makamı, alttan rast beşli ile üstten rast dörtlü çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Rast), güçlüsü (Nevâ) ve seyri (çıkıcı) tanımlar.
Rast çıkıcı bir makamdır. Ezgi genellikle karar civarında başlar, Rast beşlisi boyunca yükselir, güçlü Nevâ'da yarım karar yapar, sonra oktava ulaşıp Rast'a inerek dinlenir. Üçüncü derecesi perde Segâh, Batı'nın Si'sinden bir koma aşağıdadır ve Rast'a kendine has rengini verir.
Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.
Majör gibi duyulan ama üçüncü ve yedinci dereceleri piyanodan bir koma aşağıda olan bir dizi — tanıdık ama tam Batılı değil.
Neşeli, asil, huzur veren. En sık kullanılan ana makam.
Nerede duyulur: İtrî — Nevâkâr.
Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:
Rast, Türk müziğinin merkezî makamıdır — bütün sistemin ölçüldüğü başlangıç noktası. Dizisi, karar üzerindeki Rast beşlisi ile Nevâ üzerindeki Rast dörtlüsünün birleşmesinden kurulur ve perde Rast üzerinde (Arel-Ezgi-Uzdilek yazımında Sol) karar verir. Karakteri parlak, asil ve huzurludur.
Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 9 + 8 + 5 + 9 + 9 + 8 + 5 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: tanini (tam ses) – büyük mücennep – küçük mücennep – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – büyük mücennep – küçük mücennep.
Rast makamı perde Rast üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Nevâ, seyri çıkıcı.
Majör gibi duyulan ama üçüncü ve yedinci dereceleri piyanodan bir koma aşağıda olan bir dizi — tanıdık ama tam Batılı değil.
Rast, burada "Rast üzerine kurulanlar" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Nihâvend, Nikrîz, Sûzinâk, Mâhur, Kürdîlihicazkâr. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.
Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Nazariyatın yazdığı ile icracının çaldığı arasında her zaman küçük farklar olur.
Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.