MÜZİK ARACI · KÜRDÎLİHİCAZKÂR MAKAMI

Kürdîlihicazkâr makamı

Duygusal ve akıcı; 20. yüzyıl şarkı formunun gözde makamlarından, radyo ve plak repertuvarında yaygın.

KARARRast
GÜÇLÜGerdâniye
SEYİRinici
KOMA4-9-9-9-4-9-9
Kürdîlihicazkâr makamı nedir

Kürdîlihicazkâr makamı nedir?

Kürdîlihicazkâr, Kürdî'nin şed (göçürülmüş) biçimidir; aynı Frigyen renkli aralıkları perde Rast'a taşır. Karar üzerindeki Kürdî dörtlüsü ile Çârgâh üzerindeki Bûselik beşlisini birleştirir ve perde Rast (Sol) üzerinde karar verir; güçlüsü tiz durak, perde Gerdâniye'dir. 20. yüzyıl şarkı repertuvarının en sevilen makamlarından biridir.

Karar (son ses)
Rast
Güçlü (baskın)
Gerdâniye
Seyir
inici
Dizi (koma)
4 · 9 · 9 · 9 · 4 · 9 · 9 = 53
Çeşni
kürdî dörtlü (Rast'ta) + bûselik beşli (Çârgâh'ta)
Aile
Rast üzerine kurulanlar
Dizi

Perde perde

Kürdîlihicazkâr makamının dizisi, perde Rast'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.

RastG0k
B
2.4k
T
3.13k
T
ÇârgâhC22k
T
NevâD31k
B
6.35k
T
7.44k
T
GerdâniyeG53k

Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Rast, Çârgâh, Nevâ, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.

Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.

Portede

Dizi, perde yüksekliği olarak

Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.

RastDügâhSegâhÇârgâhNevâHüseynîEvcGerdâniye0k4k13k22k31k35k44k53k

Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.

Nasıl kurulur

İki çeşninin birleşimi

Kürdîlihicazkâr makamı, alttan kürdî dörtlü (Rast'ta) ile üstten bûselik beşli (Çârgâh'ta) çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Rast), güçlüsü (Gerdâniye) ve seyri (inici) tanımlar.

kürdî dörtlü (Rast'ta)

alt · karardan
bakiye (4) · tanini (tam ses) (9) · tanini (tam ses) (9)

bûselik beşli (Çârgâh'ta)

üst · birleşim perdesinden
tanini (tam ses) (9) · bakiye (4) · tanini (tam ses) (9) · tanini (tam ses) (9)
Seyir

Ezgi nasıl ilerler

Kürdîlihicazkâr inici bir seyre sahiptir; yüksekte, güçlüsü Gerdâniye'de ya da civarında açılır ve orada Kürdî çeşnisiyle yarım karar yapar, sonra Çârgâh üzerindeki Bûselik beşlisi ve pesleştirilmiş ikinci dereceli Kürdî dörtlüsü boyunca inerek Rast'ta dinlenir.

Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.

Nasıl tanınır

Kulakta ele veren şey

Kürdî'nin pesleştirilmiş ikinci derece rengi, Rast'a taşınmış ve yukarıdan aşağı yaklaşılan hâli.

Karakter ve repertuvar

Nasıl duyulur

Duygusal ve akıcı; 20. yüzyıl şarkı formunun gözde makamlarından, radyo ve plak repertuvarında yaygın.

Nerede duyulur: 20. yüzyıl şarkı repertuvarının Kürdîlihicazkâr eserleri.

İlgili makamlar

Rast üzerine kurulanlar

Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:

Sık sorulanlar

Kürdîlihicazkâr makamı — sık sorulan sorular

Kürdîlihicazkâr makamı nedir?

Kürdîlihicazkâr, Kürdî'nin şed (göçürülmüş) biçimidir; aynı Frigyen renkli aralıkları perde Rast'a taşır. Karar üzerindeki Kürdî dörtlüsü ile Çârgâh üzerindeki Bûselik beşlisini birleştirir ve perde Rast (Sol) üzerinde karar verir; güçlüsü tiz durak, perde Gerdâniye'dir. 20. yüzyıl şarkı repertuvarının en sevilen makamlarından biridir.

Kürdîlihicazkâr makamının dizisi hangi aralıklardan oluşur?

Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 4 + 9 + 9 + 9 + 4 + 9 + 9 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: bakiye – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – bakiye – tanini (tam ses) – tanini (tam ses).

Kürdîlihicazkâr makamı hangi perdede karar verir?

Kürdîlihicazkâr makamı perde Rast üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Gerdâniye, seyri inici.

Kürdîlihicazkâr makamı nasıl tanınır?

Kürdî'nin pesleştirilmiş ikinci derece rengi, Rast'a taşınmış ve yukarıdan aşağı yaklaşılan hâli.

Kürdîlihicazkâr makamı hangi makamlara benzer?

Kürdîlihicazkâr, burada "Rast üzerine kurulanlar" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Rast, Nihâvend, Nikrîz, Sûzinâk, Mâhur. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.

Kapsam ve dürüstlük

Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Nazariyatın yazdığı ile icracının çaldığı arasında her zaman küçük farklar olur.

Bu sitedekileri nasıl doğruladığımız →

Devamı

Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.