Duygusal ve akıcı; 20. yüzyıl şarkı formunun gözde makamlarından, radyo ve plak repertuvarında yaygın.
Kürdîlihicazkâr, Kürdî'nin şed (göçürülmüş) biçimidir; aynı Frigyen renkli aralıkları perde Rast'a taşır. Karar üzerindeki Kürdî dörtlüsü ile Çârgâh üzerindeki Bûselik beşlisini birleştirir ve perde Rast (Sol) üzerinde karar verir; güçlüsü tiz durak, perde Gerdâniye'dir. 20. yüzyıl şarkı repertuvarının en sevilen makamlarından biridir.
Kürdîlihicazkâr makamının dizisi, perde Rast'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.
Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Rast, Çârgâh, Nevâ, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.
Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.
Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.
Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.
Kürdîlihicazkâr makamı, alttan kürdî dörtlü (Rast'ta) ile üstten bûselik beşli (Çârgâh'ta) çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Rast), güçlüsü (Gerdâniye) ve seyri (inici) tanımlar.
Kürdîlihicazkâr inici bir seyre sahiptir; yüksekte, güçlüsü Gerdâniye'de ya da civarında açılır ve orada Kürdî çeşnisiyle yarım karar yapar, sonra Çârgâh üzerindeki Bûselik beşlisi ve pesleştirilmiş ikinci dereceli Kürdî dörtlüsü boyunca inerek Rast'ta dinlenir.
Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.
Kürdî'nin pesleştirilmiş ikinci derece rengi, Rast'a taşınmış ve yukarıdan aşağı yaklaşılan hâli.
Duygusal ve akıcı; 20. yüzyıl şarkı formunun gözde makamlarından, radyo ve plak repertuvarında yaygın.
Nerede duyulur: 20. yüzyıl şarkı repertuvarının Kürdîlihicazkâr eserleri.
Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:
Kürdîlihicazkâr, Kürdî'nin şed (göçürülmüş) biçimidir; aynı Frigyen renkli aralıkları perde Rast'a taşır. Karar üzerindeki Kürdî dörtlüsü ile Çârgâh üzerindeki Bûselik beşlisini birleştirir ve perde Rast (Sol) üzerinde karar verir; güçlüsü tiz durak, perde Gerdâniye'dir. 20. yüzyıl şarkı repertuvarının en sevilen makamlarından biridir.
Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 4 + 9 + 9 + 9 + 4 + 9 + 9 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: bakiye – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – bakiye – tanini (tam ses) – tanini (tam ses).
Kürdîlihicazkâr makamı perde Rast üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Gerdâniye, seyri inici.
Kürdî'nin pesleştirilmiş ikinci derece rengi, Rast'a taşınmış ve yukarıdan aşağı yaklaşılan hâli.
Kürdîlihicazkâr, burada "Rast üzerine kurulanlar" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Rast, Nihâvend, Nikrîz, Sûzinâk, Mâhur. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.
Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Nazariyatın yazdığı ile icracının çaldığı arasında her zaman küçük farklar olur.
Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.