MÜZİK ARACI · NİKRÎZ MAKAMI

Nikrîz makamı

Canlı, kararlı, hareketli. Rast'ın üstüne Hicaz rengi.

KARARRast
GÜÇLÜNevâ
SEYİRinici-çıkıcı veya çıkıcı
KOMA9-5-12-5-9-8-5
Nikrîz makamı nedir

Nikrîz makamı nedir?

Nikrîz makamı, Rast temeli üzerine Hicaz rengi koyar: karar Rast üzerindeki Nikrîz beşlisi — bir tanini, sonra bir Hicaz dörtlüsü — artı Nevâ üzerindeki Rast dörtlüsü. Canlı ve kararlıdır, sıklıkla oyun havalarında kullanılır.

Karar (son ses)
Rast
Güçlü (baskın)
Nevâ
Seyir
inici-çıkıcı veya çıkıcı
Dizi (koma)
9 · 5 · 12 · 5 · 9 · 8 · 5 = 53
Çeşni
nikrîz beşli + rast dörtlü (Nevâ'da)
Aile
Rast üzerine kurulanlar
Dizi

Perde perde

Nikrîz makamının dizisi, perde Rast'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.

RastG0k
T
DügâhA9k
S
3.14k
A
4.26k
S
NevâD31k
T
HüseynîE40k
K
EvcF#-148k
S
GerdâniyeG53k

Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Rast, Dügâh, Nevâ, Hüseynî, Evc, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.

Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.

Portede

Dizi, perde yüksekliği olarak

Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.

RastDügâhSegâhÇârgâhNevâHüseynîEvcGerdâniye0k9k14k26k31k40k48k53k

Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.

Nasıl kurulur

İki çeşninin birleşimi

Nikrîz makamı, alttan nikrîz beşli ile üstten rast dörtlü (Nevâ'da) çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Rast), güçlüsü (Nevâ) ve seyri (inici-çıkıcı veya çıkıcı) tanımlar.

nikrîz beşli

alt · karardan
tanini (tam ses) (9) · küçük mücennep (5) · artık ikili (12) · küçük mücennep (5)

rast dörtlü (Nevâ'da)

üst · birleşim perdesinden
tanini (tam ses) (9) · büyük mücennep (8) · küçük mücennep (5)
Seyir

Ezgi nasıl ilerler

Nikrîz inici-çıkıcı veya çıkıcıdır; seyre güçlü Nevâ ya da karar civarından başlanır ve ezgi Nevâ'ya yaslanır. Artık ikili, üçüncü ve dördüncü dereceler arasında — Hicaz'dakinden bir derece yukarıda — belirir, böylece 'doğulu' dram tırmanışta biraz daha geç gelir.

Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.

Nasıl tanınır

Kulakta ele veren şey

Karardan bir tanini, sonra Hicaz artık ikilisi — altta parlak, ortada 'doğulu'.

Karakter ve repertuvar

Nasıl duyulur

Canlı, kararlı, hareketli. Rast'ın üstüne Hicaz rengi.

Nerede duyulur: Longa ve oyun havaları.

İlgili makamlar

Rast üzerine kurulanlar

Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:

Sık sorulanlar

Nikrîz makamı — sık sorulan sorular

Nikrîz makamı nedir?

Nikrîz makamı, Rast temeli üzerine Hicaz rengi koyar: karar Rast üzerindeki Nikrîz beşlisi — bir tanini, sonra bir Hicaz dörtlüsü — artı Nevâ üzerindeki Rast dörtlüsü. Canlı ve kararlıdır, sıklıkla oyun havalarında kullanılır.

Nikrîz makamının dizisi hangi aralıklardan oluşur?

Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 9 + 5 + 12 + 5 + 9 + 8 + 5 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: tanini (tam ses) – küçük mücennep – artık ikili – küçük mücennep – tanini (tam ses) – büyük mücennep – küçük mücennep.

Nikrîz makamı hangi perdede karar verir?

Nikrîz makamı perde Rast üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Nevâ, seyri inici-çıkıcı veya çıkıcı.

Nikrîz makamı nasıl tanınır?

Karardan bir tanini, sonra Hicaz artık ikilisi — altta parlak, ortada 'doğulu'.

Nikrîz makamı hangi makamlara benzer?

Nikrîz, burada "Rast üzerine kurulanlar" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Rast, Nihâvend, Sûzinâk, Mâhur, Kürdîlihicazkâr. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.

Kapsam ve dürüstlük

Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Nazariyatın yazdığı ile icracının çaldığı arasında her zaman küçük farklar olur.

Bu sitedekileri nasıl doğruladığımız →

Devamı

Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.