Canlı, kararlı, hareketli. Rast'ın üstüne Hicaz rengi.
Nikrîz makamı, Rast temeli üzerine Hicaz rengi koyar: karar Rast üzerindeki Nikrîz beşlisi — bir tanini, sonra bir Hicaz dörtlüsü — artı Nevâ üzerindeki Rast dörtlüsü. Canlı ve kararlıdır, sıklıkla oyun havalarında kullanılır.
Nikrîz makamının dizisi, perde Rast'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.
Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Rast, Dügâh, Nevâ, Hüseynî, Evc, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.
Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.
Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.
Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.
Nikrîz makamı, alttan nikrîz beşli ile üstten rast dörtlü (Nevâ'da) çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Rast), güçlüsü (Nevâ) ve seyri (inici-çıkıcı veya çıkıcı) tanımlar.
Nikrîz inici-çıkıcı veya çıkıcıdır; seyre güçlü Nevâ ya da karar civarından başlanır ve ezgi Nevâ'ya yaslanır. Artık ikili, üçüncü ve dördüncü dereceler arasında — Hicaz'dakinden bir derece yukarıda — belirir, böylece 'doğulu' dram tırmanışta biraz daha geç gelir.
Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.
Karardan bir tanini, sonra Hicaz artık ikilisi — altta parlak, ortada 'doğulu'.
Canlı, kararlı, hareketli. Rast'ın üstüne Hicaz rengi.
Nerede duyulur: Longa ve oyun havaları.
Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:
Nikrîz makamı, Rast temeli üzerine Hicaz rengi koyar: karar Rast üzerindeki Nikrîz beşlisi — bir tanini, sonra bir Hicaz dörtlüsü — artı Nevâ üzerindeki Rast dörtlüsü. Canlı ve kararlıdır, sıklıkla oyun havalarında kullanılır.
Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 9 + 5 + 12 + 5 + 9 + 8 + 5 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: tanini (tam ses) – küçük mücennep – artık ikili – küçük mücennep – tanini (tam ses) – büyük mücennep – küçük mücennep.
Nikrîz makamı perde Rast üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Nevâ, seyri inici-çıkıcı veya çıkıcı.
Karardan bir tanini, sonra Hicaz artık ikilisi — altta parlak, ortada 'doğulu'.
Nikrîz, burada "Rast üzerine kurulanlar" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Rast, Nihâvend, Sûzinâk, Mâhur, Kürdîlihicazkâr. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.
Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Nazariyatın yazdığı ile icracının çaldığı arasında her zaman küçük farklar olur.
Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.