MÜZİK ARACI · MÂHUR MAKAMI

Mâhur makamı

Parlak ve görkemli; Çârgâh'ın yalınlığını taşır ama inici seyriyle daha geniş nefesli bir izlenim bırakır.

KARARRast
GÜÇLÜGerdâniye
SEYİRinici
KOMA9-9-4-9-9-9-4
Mâhur makamı nedir

Mâhur makamı nedir?

Mâhur, Çârgâh'ın şed (göçürülmüş) biçimidir; aynı majör dizi aralıklarını perde Çârgâh yerine perde Rast'a taşır. Karar üzerindeki Çârgâh beşlisi ile Nevâ üzerindeki Çârgâh dörtlüsünü birleştirir ve perde Rast (Sol) üzerinde karar verir. Çârgâh'ın yalın, parlak aralıklarını paylaştığı için Batılı kulağa en yakın makamlardan biridir.

Karar (son ses)
Rast
Güçlü (baskın)
Gerdâniye
Seyir
inici
Dizi (koma)
9 · 9 · 4 · 9 · 9 · 9 · 4 = 53
Çeşni
çârgâh beşli (Rast'ta) + çârgâh dörtlü (Nevâ'da)
Aile
Rast üzerine kurulanlar
Dizi

Perde perde

Mâhur makamının dizisi, perde Rast'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.

RastG0k
T
DügâhA9k
T
3.18k
B
ÇârgâhC22k
T
NevâD31k
T
HüseynîE40k
T
7.49k
B
GerdâniyeG53k

Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Rast, Dügâh, Çârgâh, Nevâ, Hüseynî, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.

Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.

Portede

Dizi, perde yüksekliği olarak

Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.

RastDügâhSegâhÇârgâhNevâHüseynîEvcGerdâniye0k9k18k22k31k40k49k53k

Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.

Nasıl kurulur

İki çeşninin birleşimi

Mâhur makamı, alttan çârgâh beşli (Rast'ta) ile üstten çârgâh dörtlü (Nevâ'da) çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Rast), güçlüsü (Gerdâniye) ve seyri (inici) tanımlar.

çârgâh beşli (Rast'ta)

alt · karardan
tanini (tam ses) (9) · tanini (tam ses) (9) · bakiye (4) · tanini (tam ses) (9)

çârgâh dörtlü (Nevâ'da)

üst · birleşim perdesinden
tanini (tam ses) (9) · tanini (tam ses) (9) · bakiye (4)
Seyir

Ezgi nasıl ilerler

Mâhur inici bir seyre sahiptir; bu yüzden güçlüsü tiz durak, perde Gerdâniye'dir: ezgi üst bölgede açılır ve orada Çârgâh çeşnisiyle yarım karar yapar, sonra Çârgâh beşlisi boyunca aşağı inerek karar Rast'ta dinlenir.

Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.

Nasıl tanınır

Kulakta ele veren şey

Çârgâh gibi yine Batı majör dizisi, ama yukarıdan aşağı duyulan ve Çârgâh yerine Rast üzerinde karar veren hâli.

Karakter ve repertuvar

Nasıl duyulur

Parlak ve görkemli; Çârgâh'ın yalınlığını taşır ama inici seyriyle daha geniş nefesli bir izlenim bırakır.

Nerede duyulur: Klasik fasıl ve şarkı repertuvarının Mâhur eserleri.

İlgili makamlar

Rast üzerine kurulanlar

Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:

Sık sorulanlar

Mâhur makamı — sık sorulan sorular

Mâhur makamı nedir?

Mâhur, Çârgâh'ın şed (göçürülmüş) biçimidir; aynı majör dizi aralıklarını perde Çârgâh yerine perde Rast'a taşır. Karar üzerindeki Çârgâh beşlisi ile Nevâ üzerindeki Çârgâh dörtlüsünü birleştirir ve perde Rast (Sol) üzerinde karar verir. Çârgâh'ın yalın, parlak aralıklarını paylaştığı için Batılı kulağa en yakın makamlardan biridir.

Mâhur makamının dizisi hangi aralıklardan oluşur?

Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 9 + 9 + 4 + 9 + 9 + 9 + 4 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – bakiye – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – tanini (tam ses) – bakiye.

Mâhur makamı hangi perdede karar verir?

Mâhur makamı perde Rast üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Gerdâniye, seyri inici.

Mâhur makamı nasıl tanınır?

Çârgâh gibi yine Batı majör dizisi, ama yukarıdan aşağı duyulan ve Çârgâh yerine Rast üzerinde karar veren hâli.

Mâhur makamı hangi makamlara benzer?

Mâhur, burada "Rast üzerine kurulanlar" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Rast, Nihâvend, Nikrîz, Sûzinâk, Kürdîlihicazkâr. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.

Kapsam ve dürüstlük

Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Nazariyatın yazdığı ile icracının çaldığı arasında her zaman küçük farklar olur.

Bu sitedekileri nasıl doğruladığımız →

Devamı

Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.