MÜZİK ARACI · SEGÂH MAKAMI

Segâh makamı

Girift ve zarif; Segâh perdesinin mikrotonal rengiyle başlar, üstte Hicaz'ın tutkusunu taşır.

KARARSegâh
GÜÇLÜNevâ
SEYİRçıkıcı
KOMA5-9-8-9-5-13-4
Segâh makamı nedir

Segâh makamı nedir?

Segâh makamı, adını karar verdiği perdeden alır — doğrudan kararının adını taşıyan birkaç makamdan biridir. Karar üzerindeki Segâh beşlisi ile Evc üzerindeki Hicaz dörtlüsünü birleştirir; bu da başlangıçta parlak, tırmandıkça dramatikleşen bir karakter verir. Batı'nın Si ve Do'su arasında kalan mikrotonal bir perde olan Segâh üzerinde karar verir.

Karar (son ses)
Segâh
Güçlü (baskın)
Nevâ
Seyir
çıkıcı
Dizi (koma)
5 · 9 · 8 · 9 · 5 · 13 · 4 = 53
Çeşni
segâh beşli + hicaz dörtlü (Evc'de)
Aile
Segâh'ta karar edenler
Dizi

Perde perde

Segâh makamının dizisi, perde Segâh'dan bir oktav boyunca aşağıdaki derecelerden geçer. Bir derece tam bir çekirdek perdeye denk geldiğinde o perdenin adı, gelmediğinde derece numarası yazılıdır. Harfler aralıkların koma değerleridir: T = tanini (9), K = büyük mücennep (8), S = küçük mücennep (5), B = bakiye (4), A = artık ikili (12–13). Diziyi çal'a bas — her perde 53 komalı oktavdaki gerçek yerinde, mikrotonal çalınır.

SegâhB-10k
S
ÇârgâhC5k
T
NevâD14k
K
4.22k
T
EvcF#-131k
S
GerdâniyeG36k
A
7.49k
B
SegâhB-153k

Dizi, adı olan şu çekirdek perdelere basar: Segâh, Çârgâh, Nevâ, Evc, Gerdâniye. Aradaki dereceler perde adı taşımaz ve numarayla gösterilir.

Türk müziği tek bir referans akort (Bolâhenk) için yazılır; farklı boylarda çalgılar onu pest yönde göçürür. Süpürde bir tanini, Kız yakl. tam dörtlü, Mansur yakl. tam beşli pesttir. Yazılı perdeler değişmez, yalnızca duyulan perde.

Portede

Dizi, perde yüksekliği olarak

Aynı yedi adım çekirdek perde çizgilerine göre çizildi; böylece ezginin şeklini ve hangi derecelerin piyano tuşları arasına düştüğünü görebilirsin.

SegâhÇârgâhNevâHüseynîEvcGerdâniye0k5k14k22k31k36k49k53k

Her nokta bir derecenin kararın üstündeki gerçek koma yüksekliği. Kırmızımsı noktalar bir çekirdek perdeye denk gelmez — piyanonun 'tuşları arasında'dır. Türk notasında bunlar koma / mücennep arızalarıyla yazılır.

Nasıl kurulur

İki çeşninin birleşimi

Segâh makamı, alttan segâh beşli ile üstten hicaz dörtlü (Evc'de) çeşnilerinin ortak bir perdede birleşmesinden kurulur. Makamı yalnızca dizisi değil; kararı (Segâh), güçlüsü (Nevâ) ve seyri (çıkıcı) tanımlar.

segâh beşli

alt · karardan
küçük mücennep (5) · tanini (tam ses) (9) · büyük mücennep (8) · tanini (tam ses) (9)

hicaz dörtlü (Evc'de)

üst · birleşim perdesinden
küçük mücennep (5) · artık ikili (13) · bakiye (4)
Seyir

Ezgi nasıl ilerler

Segâh çıkıcı bir makamdır. Genellikle karar civarında başlar, Segâh beşlisi boyunca yükselir ve oktava giderken Hicaz dörtlüsünün artık ikilisiyle karşılaşır, ardından karar Segâh'a dönerek dinlenir.

Bunlar şematik seyir taslaklarıdır: makamın belgelenmiş kararı, güçlüsü ve seyir yönünden kurulmuştur, herhangi bir eserden alıntı değildir. Gerçek bir eserde seyir çok daha süslü ve ritimlidir; burada yalnızca yolun iskeleti duyulur.

Kuramda / İcrada

Kuramın yazdığı, icracının çaldığı

Kuramda (Arel-Ezgi-Uzdilek): perde Segâh üzerinde S-T-K-T (5-9-8-9 koma) aralıklı bir Segâh beşlisi ve Evc üzerinde bir Hicaz dörtlüsü (5-13-4). Karar Segâh, güçlü Nevâ; yeden, kararın bir bakiye altındaki perde Kürdî'dir.

İcrada ise

Nasıl tanınır

Kulakta ele veren şey

Piyanonun tuşları arasında bir notayla açılan, yukarılarda Hicaz tarzı bir artık ikiliyle dramatikleşen bir dizi.

Karakter ve repertuvar

Nasıl duyulur

Girift ve zarif; Segâh perdesinin mikrotonal rengiyle başlar, üstte Hicaz'ın tutkusunu taşır.

Nerede duyulur: Klasik fasıl repertuvarının Segâh eserleri.

İlgili makamlar

Segâh'ta karar edenler

Aynı aileden, benzer malzemeyi paylaşan ama seyir ve güçlüyle ayrışan makamlar:

Sık sorulanlar

Segâh makamı — sık sorulan sorular

Segâh makamı nedir?

Segâh makamı, adını karar verdiği perdeden alır — doğrudan kararının adını taşıyan birkaç makamdan biridir. Karar üzerindeki Segâh beşlisi ile Evc üzerindeki Hicaz dörtlüsünü birleştirir; bu da başlangıçta parlak, tırmandıkça dramatikleşen bir karakter verir. Batı'nın Si ve Do'su arasında kalan mikrotonal bir perde olan Segâh üzerinde karar verir.

Segâh makamının dizisi hangi aralıklardan oluşur?

Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre koma adımları: 5 + 9 + 8 + 9 + 5 + 13 + 4 — toplam 53 koma, bir tam oktav. Aralık adlarıyla: küçük mücennep – tanini (tam ses) – büyük mücennep – tanini (tam ses) – küçük mücennep – artık ikili – bakiye.

Segâh makamı hangi perdede karar verir?

Segâh makamı perde Segâh üzerinde karar verir; ikincil ağırlık merkezi (güçlü) perde Nevâ, seyri çıkıcı.

Segâh makamı nasıl tanınır?

Piyanonun tuşları arasında bir notayla açılan, yukarılarda Hicaz tarzı bir artık ikiliyle dramatikleşen bir dizi.

Segâh makamı icrada yazıldığı gibi mi çalınır?

Tam olarak değil. Kuramda (Arel-Ezgi-Uzdilek): perde Segâh üzerinde S-T-K-T (5-9-8-9 koma) aralıklı bir Segâh beşlisi ve Evc üzerinde bir Hicaz dörtlüsü (5-13-4). Karar Segâh, güçlü Nevâ; yeden, kararın bir bakiye altındaki perde Kürdî'dir. İcrada ise: Evc yerine Acem: pek çok Segâh eserinde, özellikle inici nağmelerde Evc yerine perde Acem kullanılır. Kayıtlar da bunu gösterir: kararın yaklaşık 26 koma üstünde (≈595 cent), Acem'e yakın bir perde yoğunlaşması var; kuramsal dizide bu ses yok.

Segâh makamı hangi makamlara benzer?

Segâh, burada "Segâh'ta karar edenler" başlığı altında yer alır ve şu makamlarla malzeme paylaşır: Hüzzam. Bunlar birbirinden dizileriyle değil seyir ve güçlüleriyle ayrılır.

Kapsam ve dürüstlük

Bu dizi standart Arel-Ezgi-Uzdilek / konservatuvar biçiminde verilmiştir ve oktavı 53 komada kapattığı kontrol edilmiştir. Kuramla icranın belgelenmiş biçimde ayrıldığı yerler yukarıdaki Kuramda / İcrada bölümünde, kaynaklarıyla verilmiştir.

Bu sitedekileri nasıl doğruladığımız →

Devamı

Tüm çeşniler, perde cetveli ve 21 makam için Türk Müziği Makamları aracına dön; makam ve maqam geleneğinin tarihi için Orta Doğu Müziği dersine, Batı gamları için Gam Kütüphanesine bak.