MÜZİK ARACI · TANBUR

Tanbur

Uzun saplı, kuru ve kesin perdeli; Osmanlı saray müziğinin en çok mikrotonal hassasiyet taşıyan sesi.

Tanbur nedir

Tanbur nedir?

Tanbur, küçük, yarım küre biçimli bir gövde ile bu gövdeye oranla çok uzun bir sapı olan mızraplı bir çalgıdır. Gövdesi 17 ila 23 ince sert ağaç dilimin (dilim/yaprak) yan yana birleştirilmesiyle yapılır; sap ise ~100-110 cm uzunluğunda, ince bir D kesitli boyundur.

AileMızraplı çalgı
Ses aralığıYaklaşık üç oktav
Yapısı

Nasıl yapılır

Perdeler, gövdeye bağlanan hareketli barsak (kiriş) bağlardır — sabit metal perdeler değil — bu sayede icracı her perdeyi, çalınan makamın gerektirdiği tam noktaya kaydırabilir. Tellere, bağa (kaplumbağa kabuğundan yapılan, asimetrik kama biçimli) adı verilen bir mızrapla dokunulur.

Çalınışı

Nasıl çalınır

Teller genelde yegâh perdesi çevresinde kurulur, ancak tam akort, çalınacak makama göre değişir — bu da tanburu, 53 komalı Türk ses sistemini en dolaysız biçimde yansıtan çalgı yapar. Titreşim (parmak ya da sap vibratosu), flajole, portamento ve glissando yaygın süsleme teknikleridir.

Fasıldaki yeri

Nerede kullanılır

Osmanlı saray müziğinde merkezi bir çalgı olan tanbur, günümüzde de klasik Türk müziği fasıl topluluğunun temel sazlarından biridir; hem taksim hem eşlik sazı olarak kullanılır.

Referans kayıt

Tanbur nasıl duyulur?

İcra: Necdet Yaşar — "Nihavend Taksim" (Kalan Müzik — Arşiv Serisi 2, © 1998). Video, YouTube'un kendi oynatıcısı ve gömme (embed) izniyle gösterilmektedir. YouTube'da izle →

Benzer çalgılar

Mızraplı çalgı

Aynı aileden, benzer çalım mantığını paylaşan çalgılar:

Sık sorulanlar

Tanbur — sık sorulan sorular

Tanbur nedir?

Tanbur, küçük, yarım küre biçimli bir gövde ile bu gövdeye oranla çok uzun bir sapı olan mızraplı bir çalgıdır. Gövdesi 17 ila 23 ince sert ağaç dilimin (dilim/yaprak) yan yana birleştirilmesiyle yapılır; sap ise ~100-110 cm uzunluğunda, ince bir D kesitli boyundur.

Tanbur nasıl çalınır?

Teller genelde yegâh perdesi çevresinde kurulur, ancak tam akort, çalınacak makama göre değişir — bu da tanburu, 53 komalı Türk ses sistemini en dolaysız biçimde yansıtan çalgı yapar. Titreşim (parmak ya da sap vibratosu), flajole, portamento ve glissando yaygın süsleme teknikleridir.

Tanbur klasik Türk müziğinde ne için kullanılır?

Osmanlı saray müziğinde merkezi bir çalgı olan tanbur, günümüzde de klasik Türk müziği fasıl topluluğunun temel sazlarından biridir; hem taksim hem eşlik sazı olarak kullanılır.

Tanbur nasıl tanınır?

Kuru, çınlayan bir mızrap sesi ve metal tellerden gelen uzun bir çınlama duyulur; perdeli olduğu için perde tam ve kesindir, yaylı çalgılardaki kadar kayan bir ses rengi yoktur.

Kapsam ve dürüstlük

Bu sayfa birden fazla kaynak karşılaştırılarak hazırlandı; kaynakların anlaşamadığı ya da tek bir doğrulanmamış rakam verdiği teknik detaylar (ör. kesin tel sayısı ya da akort) bilinçli olarak dışarıda bırakıldı ya da genel biçimde anlatıldı.

Bu sitedekileri nasıl doğruladığımız →

Devamı

Tüm çalgılar için Türk Çalgıları aracına dön; makamlar için Makam aracına, usuller için Usul aracına bak.