Armut gövdeli, tek parça ahşaptan oyulmuş; parmaklar tellere basmaz, tırnakla yandan dokunur.
Klasik kemençe (kemençe-i rumî ya da armudî kemençe olarak da bilinir), üç telli, armut biçimli, yaylı bir çalgıdır. Gövde, sap ve oval burgu kutusu tek bir ahşap parçadan oyulur. Karadeniz kemençesiyle yalnızca isim benzerliği taşır; farklı bir yapıya ve tekniğe sahip, ayrı bir çalgıdır.
Üç tel geleneksel olarak barsak kirişidir; yalnızca yegâh teli gümüş sarımlıdır. Ses tahtasında birbirinden yaklaşık 25 mm uzaklıkta iki D biçimli ses deliği bulunur. Lüks örneklerde fildişi, sedef ya da bağa kakmalar görülür.
Çalgı her zaman dik konumda, dizler arasında ya da tek dizin üzerinde tutulur — keman gibi omuza alınmaz. En belirleyici teknik özelliği, parmakların telleri basarak değil, tırnakla yandan dokunarak durdurulmasıdır; bu, ince bir perde bükümüne (mikrotonal ifade) olanak tanır.
19. yüzyılın ortasından bu yana Osmanlı/Türk klasik müziğinin başlıca yaylı çalgısı olmuştur ve fasıl topluluğunda hem taksim hem eşlik sazı olarak yer alır.
İcra: Cüneyd Orhon — "Rast Taksim" (Kalan Müzik, © 2005). Video, YouTube'un kendi oynatıcısı ve gömme (embed) izniyle gösterilmektedir. YouTube'da izle →
Aynı aileden, benzer çalım mantığını paylaşan çalgılar:
Klasik kemençe (kemençe-i rumî ya da armudî kemençe olarak da bilinir), üç telli, armut biçimli, yaylı bir çalgıdır. Gövde, sap ve oval burgu kutusu tek bir ahşap parçadan oyulur. Karadeniz kemençesiyle yalnızca isim benzerliği taşır; farklı bir yapıya ve tekniğe sahip, ayrı bir çalgıdır.
Çalgı her zaman dik konumda, dizler arasında ya da tek dizin üzerinde tutulur — keman gibi omuza alınmaz. En belirleyici teknik özelliği, parmakların telleri basarak değil, tırnakla yandan dokunarak durdurulmasıdır; bu, ince bir perde bükümüne (mikrotonal ifade) olanak tanır.
19. yüzyılın ortasından bu yana Osmanlı/Türk klasik müziğinin başlıca yaylı çalgısı olmuştur ve fasıl topluluğunda hem taksim hem eşlik sazı olarak yer alır.
Genizden gelen, hafif pürüzlü, oldukça insan sesine yakın bir yaylı tını duyulur; tırnakla-yandan-dokunma tekniğinden kaynaklanan belirgin perde bükülmeleri, kemençeyi kemandan hemen ayırt ettirir.
Bu sayfa birden fazla kaynak karşılaştırılarak hazırlandı; kaynakların anlaşamadığı ya da tek bir doğrulanmamış rakam verdiği teknik detaylar (ör. kesin tel sayısı ya da akort) bilinçli olarak dışarıda bırakıldı ya da genel biçimde anlatıldı.
Tüm çalgılar için Türk Çalgıları aracına dön; makamlar için Makam aracına, usuller için Usul aracına bak.