Bağlamanın bir oktavında on iki değil, on yedi perde vardır: beş perde yarım seslerin arasına düşer. Bir düzen seç; her perdenin her telde hangi sesi verdiğini — perdenin oranıyla, cent değeriyle ve çalgının sapında nerede durduğuyla — gör.
| Perde | Oran | Cent | Eşikten cm | Üst tel | Orta tel | Alt tel |
|---|
Oranlar Yalçın Tura'nın verdiği geleneksel bağlama perdeleridir (Türk Musikisinin Mes'eleleri, 1988, s. 159): birinci perde için 18/17'den oktav için 2/1'e kadar. On ikisi piyanonun yarım seslerine yakındır; kırmızıyla işaretli diğer beşi iki yarım sesin arasına düşer ve halk müziğine ara seslerini verir. La telinde bunlar bağlama metotlarının kullandığı adlarla si♭2, do#2, mi♭2, fa#2 ve la♭2'dir.
Eşikten uzaklık, tel boyundan hâlâ titreşen boyun çıkarılmasıdır; titreşen boy da tel boyunun perdenin oranına bölümüdür. Menüdeki tel boyları Milli Eğitim Bakanlığı'nın bağlama ailesinin her üyesi için verdiği değerlerdir; çalgın farklıysa alt eşikten üst eşiğe kendin ölç. Birçok yapımcı perdeleri bugün hesaplayıcı ya da akort aletiyle bağladığından gerçek bir çalgı bu oranlardan birkaç cent farklı olabilir.
Her düzen alt tel la olacak şekilde yazılır; diğer teller ve karar, birbiriyle uyumlu olan turkuler.com ve baglamaci.com düzen tablolarından alınmıştır. Bozuk (kara) düzen — la, re, sol — ve bağlama düzeni — la, re, mi — en çok çalınan ikisidir. Rast, Segah, Şur ve Yeksani düzenleri, tellerinin oktavı doğru çalınacak kadar net belgelenmediği için dışarıda bırakıldı.
Bağlamamda neden on yediden fazla perde var?
Bu şema bir oktavı gösterir. Oktavın üstünde aynı düzen tekrar eder; orada kaç perde olduğu çalgının boyuna ve yapımcısına göre değişir.
Perde adlarındaki 2 ne anlama geliyor?
Bağlama notasında ara perdeler numaralı bir değiştirme işaretiyle yazılır: si♭2, si♭ ile si arasındaki perdedir; do#2, do ile do# arasındaki perde. Tam büyüklüğü cent sütunu verir.
Perdelerimi yeniden bağlamak için kullanabilir miyim?
Evet, kılavuz olarak: tel boyunu alt eşikten üst eşiğe ölç, onu ya da en yakın boyu seç ve her perdenin eşikten uzaklığını oku. Sonucu kulakla ve akort aletiyle kontrol et — gerçek bir bağlamanın perdeleri elle bağlanır ve ayarlanır.
Ses gerçek bir bağlama mı?
Evet — gerçek bir bağlamanın kayıtları; kaydeden kişi Freesound'da kamu malı (CC0) olarak yayımladı. Kaydedilmiş dokuz nota her perdenin tam frekansına akortlanır; iki yarım ses arasındaki bir perde gerçekte durduğu yerde tınlar. Kaynak: fcerim'in Baglama Notes paketi.